Toen ik ooit in therapie ging en ik mezelf moest omschrijven, was ‘pleaser’ één van de woorden die ik gebruikte. Mijn therapeut keek naar de rest van het lijstje; enthousiast, creatief, krachtig, doorzetter, etc. Ze keek me aan en zei: “Die pleaser kan ik niet zo goed plaatsen. Jij komt over als een sterke, veerkrachtige, onafhankelijke vrouw. Je bent niet bang om alleen op reis te gaan, zelf keuzes te maken en voor mijn gevoel ook niet bang om jouw mening te uiten.”
Ze had gelijk. Ik was inderdaad absoluut niet het stereotype ‘verlegen burgermeisje’ dat met alle winden meewaait. Maar toch was dat pleasen voor mijn gevoel een groot onderdeel van mij. Het was een schaduwkant die zich uitte in een chronisch gevoel dat ik de verantwoordleijke was en altijd alles moest redden.
Nu, jaren later, weet ik dat mijn therapeut toen al gelijk had: pleasen is niet wie ik ben. Het is een trauma-respons.
Lange tijd zocht ik het antwoord in de hoek van bindings- of verlatingsangst. Totdat ik het boek Fawning van Ingrid Clayton las. Toen vielen er in één klap zóveel puzzelstukjes op hun plek. Alles kwam boven. Inclusief de pijnlijke herinneringen aan dates of momenten met mannen. Momenten waarop ik iemand eigenlijk helemaal niet wilde zoenen, maar het tóch deed. Waarom? Omdat ik dacht: “Ik heb net ook geflirt, dus nu moet ik wel.” Of “Waartoe is de ander in staat als ik het niet doe?.”Het was geen bewuste keuze. Het was fawning.
Wat is fawning nou écht?
We kennen allemaal de overlevingsmechanismen vechten (fight), vluchten (flight) of bevriezen (freeze). Maar fawning is de vierde, minst bekende trauma-respons.
Fawning betekent dat je jezelf, je grenzen en je eigen behoeften volledig wegcijfert om de ander te pleasen, te sussen of te kalmeren. Waarom? Omdat je zenuwstelsel op dat moment registreert dat er gevaar dreigt. En net als bij de andere trauma-responsen (fight, flight, freeze), betekent dit niet dat je nú daadwerkelijk in levensgevaar bent. Alleen: omdat die angst van vroeger zo diep in je lijf zit opgeslagen, denkt je systeem van wel. Je zenuwstelsel maakt als het ware een foutieve inschatting en schiet direct in de overlevingsstand
En dat is direct het grootste misverstand over pleasen: we denken vaak dat het een karaktertrek is, of dat we gewoon ’te aardig’ zijn. Maar pleasen komt heel vaak voort uit pure noodzaak. Je zenuwstelsel denkt dat je in gevaar bent en kiest de veiligste route: je aanpassen aan de ander om de lieve vrede te bewaren.
“Als je fawnt, leef je nooit in echte vrijheid. Je leeft in de overlevingsstand.”
Van de automatische piloot naar de knoop in je maag
Vroeger had ik het niet eens door wanneer ik aan het fawnen was. Het gebeurde volautomatisch. Pas toen ik begon te begrijpen dat dit een trauma-respons was, veranderde er iets.
Tegenwoordig voel ik het direct in mijn lijf: er schiet een duidelijke knoop in mijn maag zodra ik de neiging voel om over mijn eigen grens heen te gaan. Mijn lichaam geeft het signaal nu af, en dat is de eerste stap naar heling. Je kunt een patroon pas doorbreken als je leert voelen wanneer je het doet.
Hoe claim je jouw vrijheid terug? (Mijn 2 belangrijkste lessen)
Het doorbreken van de fawn-respons is een reis, maar het brengt je uiteindelijk bij de diepe innerlijke vrijheid die ik iedereen zo ontzettend gun. Twee dingen hebben mij hier enorm bij geholpen:
-
Leer je eigen lijf weer voelen: Pas wanneer je echt in contact staat met je lichaam, ga je die ‘knoop in je maag’ of die subtiele spanning herkennen. Je lijf weet vaak al dat je aan het fawnen bent vóórdat je hoofd het doorheeft. Luister daarnaar. Het vertelt je wat je écht wilt.
-
Je mag terugkomen op een besluit: Dit was voor mij een enorme eye-opener. Heb je ja gezegd tegen iets, maar voel je pas een dag later: shit, dit had ik eigenlijk niet moeten doen? Het is oké! Je mag er achteraf op terugkomen. Zeg gerust: “Ik heb er nog even over nagedacht, maar ik moet er toch op terugkomen. Het lukt me niet/ik wil het liever niet.”
Het snappen van dit patroon heeft mijn leven veranderd. Ik ben niet langer de gijzelaar van de verwachtingen van een ander. En geloof me: die rust en vrijheid liggen ook voor jou klaar.
Herken je dit? Je hoeft het niet alleen te doen.
Voel je na het lezen van dit artikel ook die knoop in je maag? Herken je het gevoel dat je altijd de verantwoordelijkheid draagt, of dat je jezelf kwijtraakt in het contact met anderen om ‘gedoe’ te voorkomen?
Weet dat je dit patroon niet alleen hoeft te doorbreken. Het herprogrammeren van je zenuwstelsel en het leren luisteren naar je lijf is een proces, en ik loop daar heel graag een stukje in met je mee.
Zullen we samen onderzoeken waar jouw sleutel tot vrijheid ligt? Vraag gerust een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek met mij aan. Dan kijken we rustig wat jij op dit moment nodig hebt.